Barbórkowa Drama Teatralna

Już od 1977 na prze­ło­mie listo­pada i grud­nia Tarnobrzeski Dom Kultury orga­ni­zuje Barbórkową Dramę Teatralną, czyli spo­tka­nia pro­fe­sjo­nal­nych teatrów, które pre­zen­tują spek­ta­kle ze swo­jego bie­żą­cego reper­tu­aru. To naj­więk­sze wyda­rze­nie arty­styczne w regio­nie, zawsze bar­dzo wycze­ki­wane przez publicz­ność. Bilety są wyprze­da­wane w ciągu kilku dni, przed­sta­wie­nia grane przy peł­nej widowni. Jednych przy­cią­gają gło­śne spek­ta­kle, innych nazwi­ska zna­ko­mi­tych akto­rów. BDT zna­la­zła już swoje szcze­gólne miej­sce pośród ogól­no­pol­skich festi­wali teatral­nych i od lat jest imprezą roz­po­zna­walną nie tylko w śro­do­wi­sku ludzi teatru.

Pomysł na Barbórkową Dramę Teatralną naro­dził się w poło­wie lat sie­dem­dzie­sią­tych, kiedy zmie­niała się mapa admi­ni­stra­cyjna naszego kraju. Wówczas pra­wie każda "sto­lica" nowo powsta­łego woje­wódz­twa chciała mieć swój stały teatr. Głośno o tym było rów­nież w Tarnobrzegu. Na szczę­ście dla nas, publicz­no­ści, zre­zy­gno­wano z tego nie­for­tun­nego pomy­słu. Organizatorzy życia kul­tu­ral­nego mia­sta zda­wali sobie bowiem sprawę z trud­no­ści i kło­po­tów wyni­ka­ją­cych z powo­ła­nia i utrzy­ma­nia jesz­cze jed­nej sceny tere­no­wej w czter­dzie­sto­pię­cio­ty­sięcz­nym mie­ście. Spór o teatr w Tarnobrzegu zaowo­co­wał jed­nak zna­ko­mi­tym pomy­słem. W listo­pa­dzie 1977r. Dariusz Dubiel, ówcze­sny dyrek­tor Wojewódzkiego Domu Kultury, zapro­sił do Tarnobrzega pięć teatrów z Krakowa, Tarnowa, Łodzi i Rzeszowa, by uświet­nić "bar­bórkę". Nikt z orga­ni­za­to­rów nie przy­pusz­czał jesz­cze, że Barbórkowa Drama Teatralna sta­nie się cykliczną imprezą, która zdo­bę­dzie wierną publicz­ność.

W następ­nych latach Zofia Czub, a póź­niej Jolanta Rosik - Rosińska, dyrek­to­rzy WDK, wciąż wzbo­ga­cali for­mułę BDT nawią­zu­jąc współ­pracę z nowymi teatrami i pre­zen­tu­jąc syl­wetki twór­ców współ­cze­snego życia teatral­nego na cyklicz­nych wysta­wach oraz orga­ni­zu­jąc spo­tka­nia akto­rów z mło­dzieżą tar­no­brze­skich szkół. Tak wypra­co­wana tra­dy­cja tar­no­brze­skich spo­tkań z teatrem jest kon­ty­nu­owana przez Piotra Markuta, obec­nego dyrek­tora Tarnobrzeskiego Domu Kultury.

Na prze­strzeni lat pro­fil reper­tu­arowy Barbórkowej Dramy Teatralnej kształ­to­wały Maria Czwarno - Barwińska, Bogusława Herdzik, Monika Kizon, Grażyna Kraszewska, Anna Margańska i Bożena Sabat. Od kilku lat kie­row­nic­two arty­styczne i orga­ni­za­cyjne spra­wują Małgorzata Grdeń i Andrzej Wilgosz.

Od początku BDT gosz­czą w Tarnobrzegu zespoły z Warszawy: Teatr Ateneum (od tej pory zapre­zen­to­wał na naszej sce­nie 39 tytu­łów i cie­szy się naj­więk­szą sym­pa­tią publicz­no­ści, Teatr Polski, Teatr Powszechny, Teatr Dramatyczny, Teatr Kwadrat, Teatr Komedia, Teatr Współczesny, Teatr Nowy, Teatr na Woli, Teatr Rampa, Teatr Syrena, Teatr Rozmaitości, Scena Prezentacje, Teatr Studio i Teatr Janusza Wiśniewskiego. Z Krakowa gościły zespoły Teatru im. J. Słowackiego, Starego Teatru, Teatru STU i cie­szące się wiel­kim zain­te­re­so­wa­niem autor­skie przed­sta­wie­nia Mikołaja Grabowskiego i Jana Peszka. Warto przy­po­mnieć obec­ność na tar­no­brze­skiej sce­nie Teatru Laboratorium z Wrocławia, gdań­skiego Teatru Wybrzeże, Teatru Nowego i Teatru im. S. Jaracza z Łodzi oraz Teatru Wierszalin z Supraśla.

Repertuar BDT uło­żył się w anto­lo­gię całej lite­ra­tury dra­ma­tycz­nej pol­skiej i obcej, od kla­syki po współ­cze­sność, od tra­ge­dii antycz­nej po współ­cze­sną farsę angiel­ską i fran­cu­ską.

Prezentowane były spek­ta­kle przy­go­to­wane przez czo­ło­wych reży­se­rów m.in. Zygmunta Hubnera, Kazimierza Dejmka, Janusza Warmińskiego, Marka Okopińskiego, Erwina Axera, Jana Świderskiego, Krystiana Lupę, Rudolfa Zioło, Adama Hanuszkiewicza, Andrzeja Wajdę, Izabelę Cywińską, Olgę Lipińską, Jana Bratkowskiego, Macieja Englerta, Tadeusza Bradeckiego, Andrzeja Pawłowskiego, Waldemara Śmigasiewicza, Krzysztofa Jasińskiego, Andrzeja Rozhina, Mikołaja Grabowskiego, Romualda Szejda, Piotra Tomaszuka, Janusza Wiśniewskiego oraz Zbigniewa Zapasiewicza, Jana Englerta, Gustawa Holoubka i Andrzeja Łapickiego. Podziwialiśmy kre­acje zna­ko­mi­tych akto­rów, któ­rzy współ­two­rzyli współ­cze­sną histo­rię teatru: Ryszardy Hanin, Kaliny Jędrusik, Hanny Skarżanki, Aleksandry Śląskiej, Darii Trafankowskiej, Henryka Bisty, Kazimierza Brusikiewicza, Bogdana Baera, Ludwika Benoit, Mieczysława Czechowicza, Mariusza Dmochowskiego, Jerzego Kaliszewskiego, Tadeusza Łomnickiego, Henryka Machalicę, Bronisława Pawlika, Ryszarda Pietruskiego, Romana Wilhelmiego, Czesława Wołłejko, Mieczysława Voita. Gościliśmy czo­ło­wych akto­rów: Ninę Andrycz, Irenę Kwiatkowską, Danutę Szaflarską, Joannę Bogacką, Iwonę Bielską, Teresę Budisz-Krzyżanowską, Mirosławę Dubrawską, Annę Dymną, Krystynę Jandę, Maję Komorowską, Martę Lipińską, Marię Pakulnis, Annę Seniuk, Joannę Szczepkowską, Krystynę Tkacz, Ewę Wiśniewską, Magdalenę Zawadzką, Jana Englerta, Janusza Gajosa, Ignacego Gogolewskiego, Gustawa Holoubka, Piotra Fronczewskiego, Jana Kobuszewskiego, Mariana Kociniaka, Krzysztofa Kolbergera, Marka Kondrata, Krzysztofa Kowalewskiego, Andrzeja Łapickiego, Wiesława Michnikowskiego, Piotra Machalicę, Jerzego Nowaka, Mariana Opanię, Jana Peszka, Zbigniewa Zapasiewicza i wielu innych, któ­rych nie spo­sób wymie­nić.

Każdej kolej­nej edy­cji BDT towa­rzy­szą wystawy zwią­zane z teatrem i jego twór­cami m.in. "Gombrowicz na sce­nach pol­skich", "Sandomierska mło­dość Witolda Gombrowicza", "Prace sce­no­gra­ficzne Teresy Roszkowskiej", "Za kuli­sami teatru - foto­gra­fie Edwarda Hartwiga", "Teatr Ateneum w Tarnobrzegu", "20 lat Barbórkowej Dramy Teatralnej", "40 lat Teatru Współczesnego w Warszawie", "Mrożek i jego posta­cie w Tarnobrzegu", "45 lat pracy arty­stycz­nej Gustawa Holoubka", "60 lat pracy sce­nicz­nej Niny Andrycz", "Aleksandra Śląska w Teatrze Ateneum", "Wielcy arty­ści scen dużych i małych", "Irena Kwiatkowska - kró­lowa pol­skiego uśmie­chu", "Tańczyłam na deli­kat­nej linie - Kalina Jędrusik", "Bajkowy Świat Teatru Maska". Wszystkie wystawy orga­ni­zo­wane są przy współ­pracy Muzeum Teatralnego w Warszawie, zaso­bów archi­wal­nych Zarządu Głównego Związku Artystów Scen Polskich, dzia­łów lite­rac­kich poszcze­gól­nych teatrów i zbio­rów pry­wat­nych.

W Tarnobrzegu nie zabra­kło przed­sta­wień wybit­nych i zna­czą­cych, które zapi­sały się w naj­now­szej histo­rii teatru. Były rów­nież spek­ta­kle gło­śne, które u nas "nie chwy­ciły". Bardzo czę­sto przed­sta­wie­nia będące rze­czy­wi­ście waż­nymi zja­wi­skami w naszym życiu teatral­nym, prze­nie­sione w inny czas, inną per­spek­tywę, zatra­cają swoją siłę. To wielka tajem­nica teatru i jego związku z cza­sem, miej­scem i śro­do­wi­skiem.

Brak możliwości komentowania